Κωνσταντίνος Μητσοτάκης: Ο πρωτεργάτης του «ακραίου Κέντρου»

Του Αντώνη Νταβανέλου *

Το θάνατο του Κ. Μητσοτάκη ακολούθησε ένα κύμα υποκρισίας εκ μέρους όλων των πολιτικών δυνάμεων, που προσπάθησαν να δημιουργήσουν συνθήκες «παλλαϊκού πένθους». Στην πραγματικότητα, οι μόνοι που έχουν λόγους να θρηνούν –σε πολιτικό επίπεδο– το θάνατο του «επίτιμου» της ΝΔ είναι η ντόπια κυρίαρχη τάξη και οι διεθνείς σύμμαχοί της, δηλαδή οι κοινωνικές δυνάμεις τις οποίες ο Κ. Μητσοτάκης υπηρέτησε συστηματικά σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Ο Κ. Μη­τσο­τά­κης υπήρ­ξε μια ση­μα­ντι­κή προ­σω­πι­κό­τη­τα της αστι­κής πα­ρά­τα­ξης, από την πε­ρί­ο­δο του όψι­μου βε­νι­ζε­λι­σμού μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα.

Στη δε­κα­ε­τία του 1980, ο Α. Πα­παν­δρέ­ου εξω­ράι­σε συ­στη­μα­τι­κά την πα­ρά­δο­ση του βε­νι­ζε­λι­σμού προ­κει­μέ­νου να συ­γκα­λύ­ψει τη στρο­φή του ΠΑΣΟΚ προς τα δεξιά. Ο Ελ. Βε­νι­ζέ­λος υπήρ­ξε ο πρω­τερ­γά­της της «Με­γά­λης Ιδέας», της πο­λε­μι­κής εξόρ­μη­σης του ελ­λη­νι­κού κα­πι­τα­λι­σμού στα Βαλ­κά­νια και στην Ανα­το­λή, πάντα στο πλευ­ρό των Με­γά­λων Δυ­νά­με­ων. Όταν οι εδα­φι­κές και πλη­θυ­σμια­κές επι­διώ­ξεις επι­τεύ­χθη­καν (παρά το «κου­τσού­ρε­μα» της Μι­κρα­σια­τι­κής Κα­τα­στρο­φής που απο­τυ­πώ­θη­κε στη δια­φο­ρά των Συν­θη­κών με­τα­ξύ Σε­βρών και Λο­ζά­νης), ο Βε­νι­ζέ­λος δεν είχε καμιά ανα­στο­λή στο να υπο­γρά­ψει Σύμ­φω­νο Φι­λί­ας και Κα­τα­νό­η­σης με την Τουρ­κία και να προ­τεί­νει τον Κεμάλ Ατα­τούρκ για το Νό­μπελ Ει­ρή­νης. Αυτό υπα­γό­ρευαν τα συμ­φέ­ρο­ντα του ελ­λη­νι­κού κε­φα­λαί­ου, που πλέον στρε­φό­ταν στον «εκ­συγ­χρο­νι­σμό», στην αντι­με­τώ­πι­ση της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης του ’30 και τη βιο­μη­χα­νι­κή ανά­πτυ­ξη. Σε αυτήν την πε­ρί­ο­δο ο Βε­νι­ζέ­λος ανα­κή­ρυ­ξε ως θα­νά­σι­μο εχθρό της πα­ρά­τα­ξής του το ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα και επε­ξερ­γά­στη­κε τα όπλα για την αντι­με­τώ­πι­σή του: το Ιδιώ­νυ­μο, τις εξο­ρί­ες, το συν­δι­κα­λι­στι­κό της Ασφά­λειας, τους βα­σα­νι­σμούς…

Αυτή η πα­ρά­δο­ση, εξαι­ρε­τι­κά ισχυ­ρή στον 20ό αιώνα στην Κρήτη, είναι «θε­μέ­λιο» των ιδεών και της πρά­ξης του Κ. Μη­τσο­τά­κη.

Η οι­κο­γέ­νεια Μη­τσο­τά­κη υπε­ρη­φα­νεύ­ε­ται ότι έπαι­ξε ρόλο για να μην ανα­πτυ­χθεί μα­ζι­κά η κο­μου­νι­στι­κή Αντί­στα­ση και, τε­λι­κά, ο εμ­φύ­λιος πό­λε­μος στην Κρήτη. Με μια έν­νοια αυτό είναι ακρι­βές: το βε­νι­ζε­λι­κό «Κέ­ντρο», στη­ριγ­μέ­νο στις λίρες και στα όπλα των Εγ­γλέ­ζων, αντέ­τα­ξε νωρίς δράση κατά της Αρι­στε­ράς, με τρό­πους απο­λύ­τως ανά­λο­γους του ταγ­μα­τα­σφα­λι­τι­σμού. Οι στά­βλοι του Μπα­ντου­βά (μιας άλλης βε­νι­ζε­λι­κής οι­κο­γέ­νειας του Κέ­ντρου που αρ­γό­τε­ρα προ­σχώ­ρη­σε στο… ΠΑΣΟΚ) υπήρ­ξαν τόπος μαρ­τυ­ρί­ου για τους κο­μου­νι­στές στην Κρήτη. Τα σα­δι­στι­κά βα­σα­νι­στή­ρια, οι βια­σμοί, οι άγριες δο­λο­φο­νί­ες, δεν κρύ­βο­νταν, αλλά αντί­θε­τα δια­δί­δο­νταν: ήταν ένα μή­νυ­μα για το τι επε­φύ­λασ­σαν οι συμ­μο­ρί­ες των τσι­φλι­κά­δων του βε­νι­ζε­λι­σμού στα μέλη και τα στε­λέ­χη του ΕΑΜ/ΚΚΕ.

Πρό­σφα­τα ο Κυρ. Μη­τσο­τά­κης, επι­σκε­πτό­με­νος τον Δ. Κου­τσού­μπα, του πα­ρέ­δω­σε ως «δώρο προς το ΚΚΕ» ένα ντο­κου­μέ­ντο των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με­τα­ξύ του ΚΚΕ στην Κρήτη και των βε­νι­ζε­λι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων, ένα κεί­με­νο που υπα­γο­ρεύ­ει όρους, γραμ­μέ­νο με το χέρι του Κ. Μη­τσο­τά­κη. Τα ντο­κου­μέ­ντα αυτά κυ­ριο­λε­κτι­κά στά­ζουν αίμα…

«Αρ­χια­πο­στά­της»

Ξε­κι­νώ­ντας από αυτό το υπό­βα­θρο, ο Κ. Μη­τσο­τά­κης ανέ­βη­κε στην Αθήνα, αλλά και στην ιε­ραρ­χία των στε­λε­χών του Κέ­ντρου. Στη δε­κα­ε­τία του ’60, επί πρω­θυ­πουρ­γί­ας Γ. Πα­παν­δρέ­ου, ανα­δεί­χθη­κε βα­σι­κός εκ­πρό­σω­πος της δε­ξιάς πτέ­ρυ­γας του Κέ­ντρου. Υπο­τί­θε­ται ότι ανα­λάμ­βα­νε ρόλο αντί­βα­ρου απέ­να­ντι στον τάχα «ανε­ξέ­λεγ­κτο» Α. Πα­παν­δρέ­ου και τους «εξ­τρε­μι­στές» μέσα στη νε­ο­λαία του Κέ­ντρου. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα υπε­ρά­σπι­ζε το συμ­βι­βα­σμό με το Πα­λά­τι και –κυ­ρί­ως– το απα­ρα­βί­α­στο των στε­γα­νών στο στρα­τό και στους κα­τα­σταλ­τι­κούς μη­χα­νι­σμούς του με­τεμ­φυ­λια­κού κρά­τους, όπου βα­σί­λευαν οι αντι­κο­μου­νι­στι­κές συ­νω­μο­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις. Όχι τυ­χαία, κατά τη μα­ζι­κή έκρη­ξη της οργής στα Ιου­λια­νά του ’65, ο κό­σμος τον ανα­γνώ­ρι­σε ως «αρ­χια­πο­στά­τη» και του απέ­νει­με το πα­ρα­τσού­κλι «Εφιάλ­της» που τον συ­νό­δευε ως το 1990.

Κατά τη διάρ­κεια της δι­κτα­το­ρί­ας, ο Μη­τσο­τά­κης (όπως και άλλοι πο­λι­τευ­τές του Κέ­ντρου, αλλά και της Δε­ξιάς, όπως ο Π. Κα­νελ­λό­που­λος) δεν ταυ­τί­στη­κε με το κα­θε­στώς των συ­νταγ­μα­ταρ­χών, δια­βλέ­πο­ντας ότι αργά ή γρή­γο­ρα θα οδη­γη­θεί σε μεί­ζο­να και επι­κίν­δυ­νη κρίση. Αυτό, στις συν­θή­κες της επο­χής, οδη­γού­σε σε έναν κά­ποιο πα­ρα­με­ρι­σμό, που σή­με­ρα πα­ρου­σιά­ζε­ται ως δίωξη, αν και κα­νείς δεν μπο­ρεί να κρύ­ψει ότι αυτή ήταν «βε­λού­δι­νη» μπρο­στά σε αυτά που αντι­με­τώ­πι­ζαν όσοι έκα­ναν την επι­λο­γή της πραγ­μα­τι­κής αντί­στα­σης.

Στις συν­θή­κες του ρι­ζο­σπα­στι­σμού της Με­τα­πο­λί­τευ­σης, ο Κ. Μη­τσο­τά­κης αντι­με­τώ­πι­σε την πο­λι­τι­κή απο­μό­νω­ση, προ­σπα­θώ­ντας να επι­βιώ­σει πο­λι­τι­κά ως μο­να­χι­κός εκ­πρό­σω­πος της πα­ρά­δο­σης του βε­νι­ζε­λι­κού φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Όταν ο Κ. Κα­ρα­μαν­λής απηύ­θυ­νε την έκ­κλη­ση για διεύ­ρυν­ση της ΝΔ, ο Κ. Μη­τσο­τά­κης αντα­πο­κρί­θη­κε από τους πρώ­τους: ο τάχα μπα­ρου­το­κα­πνι­σμέ­νος «κε­ντρώ­ος δη­μο­κρά­της» ύψωνε τη ση­μαία της σύ­γκλι­σης με τη Δεξιά. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και μέσα στο κόμμα της ΝΔ έγινε δε­κτός ψυχρά, με φα­νε­ρή έλ­λει­ψη εμπι­στο­σύ­νης απέ­να­ντι στον πο­λι­τι­κό σαλ­τα­δο­ρι­σμό που είχε ήδη ανα­δεί­ξει σε επι­στή­μη.

Ακραί­ος νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός

Για να παί­ξει ση­μα­ντι­κό πο­λι­τι­κό ρόλο χρεια­ζό­ταν μια πο­λι­τι­κή και ιδε­ο­λο­γι­κή τομή. Αυτή για τον Κ. Μη­τσο­τά­κη ήταν η προ­σχώ­ρη­ση στον άκρα­το νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό, στην προ­ο­πτι­κή της «θα­τσε­ρι­κής αντε­πα­νά­στα­σης». Μέσα στο κόμμα του «ρι­ζο­σπα­στι­κού φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού» του Κ. Κα­ρα­μαν­λή, στο κόμμα του «σο­σιαλ­μα­νούς» Π. Πα­πα­λη­γού­ρα, ανα­πτύ­χθη­κε στα­δια­κά η «εστία» των οπα­δών της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης των πά­ντων, της απε­λευ­θέ­ρω­σης της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας από τα δεσμά των ερ­γα­τι­κών κα­τα­κτή­σε­ων, της συ­ντρι­βής των συν­δι­κά­των, αλλά και της στρο­φής στις υπη­ρε­σί­ες και τις διε­θνείς χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγο­ρές. Ήταν η εποχή που ο Α. Αν­δρια­νό­που­λος και οι σε­λί­δες της «Κα­θη­με­ρι­νής» πα­ρου­σί­α­ζαν τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη λαί­λα­πα πε­ρί­που ως αντιε­ξου­σια­στι­κή απε­λευ­θέ­ρω­ση από τον «κρα­τι­σμό» που, τάχα, κυ­ριαρ­χού­σε ως ορι­ζό­ντια πα­ρά­δο­ση τόσο στις γραμ­μές της Αρι­στε­ράς και του ΠΑΣΟΚ όσο και στις αντί­στοι­χες της «λαϊ­κής» Δε­ξιάς. Ήταν η εποχή που ακόμα και στε­λέ­χη της ευ­ρύ­τε­ρης Αρι­στε­ράς έλ­κο­νταν από τις νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες ιδέες: η συμ­με­το­χή τους στα σα­λό­νια της οι­κο­γέ­νειας Μη­τσο­τά­κη ήταν το άσφαλ­το ση­μά­δι ότι είχαν δια­βεί τον Ρου­βί­κω­να.

Η επι­τυ­χία της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης ηγε­σί­ας της ΝΔ στα 1989 δεν μπο­ρεί να πι­στω­θεί μόνο στις ηγε­τι­κές ικα­νό­τη­τες του Κ. Μη­τσο­τά­κη. Κυ­ρί­ως επρό­κει­το για το «σπρώ­ξι­μο» του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού από όλα τα διε­θνή κέ­ντρα του κα­πι­τα­λι­σμού που τε­λι­κά επέ­βα­λαν αυτήν τη στυ­γνή ιδε­ο­λο­γία σε όλα τα δεξιά κόμ­μα­τα αλλά και στη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία. Ήταν ακόμα η φθορά του ΠΑΣΟΚ από τα σκάν­δα­λα (υπό­θε­ση Κο­σκω­τά) και τα εγκλη­μα­τι­κά λάθη των ηγε­σιών του ΚΚΕ και του ΚΚΕ Εσ., που αντι­με­τώ­πι­σαν το 1989 με τα κρι­τή­ρια μιας «κά­θαρ­σης» του κα­πι­τα­λι­σμού και όχι ως μια βαθιά πο­λι­τι­κή κρίση που πα­ρου­σί­α­ζε ση­μα­ντι­κές ευ­και­ρί­ες για την Αρι­στε­ρά, υπό τον όρο ότι αυτή θα δια­τη­ρού­σε την αυ­το­νο­μία της και τη δική της τα­ξι­κή ανα­φο­ρά.

Παρά αυτήν την ευ­νοϊ­κή συ­γκυ­ρία, η κυ­βέρ­νη­ση Μη­τσο­τά­κη πα­ρέ­μει­νε στην εξου­σία μόλις τρία χρό­νια. Επι­τέ­θη­κε βίαια στο ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα, επι­χει­ρώ­ντας να ανα­τρέ­ψει ορι­στι­κά το συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης που είχε επι­βλη­θεί κατά τη Με­τα­πο­λί­τευ­ση. Έθεσε τα θε­μέ­λια για τις νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που επι­βλή­θη­καν στις δε­κα­ε­τί­ες που ακο­λού­θη­σαν. Εξα­πέ­λυ­σε το κύμα του εθνι­κι­σμού-σο­βι­νι­σμού του ’92 (Μα­κε­δο­νι­κό), επι­χει­ρώ­ντας στη συ­νέ­χεια –όταν δια­πί­στω­σε τη στρο­φή του ιμπε­ρια­λι­σμού στα Βαλ­κά­νια– να το μα­ζέ­ψει («ποιος θα θυ­μά­ται σε 10 χρό­νια το όνομα Μα­κε­δο­νία;»). Νο­μι­μο­ποί­η­σε πλή­ρως την ακρο­δε­ξιά στο εσω­τε­ρι­κό της ΝΔ, δη­μιουρ­γώ­ντας τους όρους για την κα­το­πι­νή ανε­ξάρ­τη­τη πο­ρεία της (Χρι­στό­δου­λος).

Κα­τάρ­ρευ­ση

Ο μύθος της οι­κο­γέ­νειας Μη­τσο­τά­κη είναι ότι την τότε κυ­βέρ­νη­ση ανέ­τρε­ψε ο «απο­στά­της» Α. Σα­μα­ράς. Είναι μια εξή­γη­ση απο­λύ­τως επι­φα­νεια­κή (τι αλή­θεια «επέ­τρε­ψε» στον Σα­μα­ρά να απο­στα­τή­σει από το κόμμα του;). Η κυ­βέρ­νη­ση Μη­τσο­τά­κη κα­τέρ­ρευ­σε κάτω από τα χτυ­πή­μα­τα δύο κυ­ρί­ως πα­ρα­γό­ντων: Αφε­νός έχασε τον έλεγ­χο πάνω στο «πλιά­τσι­κο» των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων (τι ωραίο δί­δαγ­μα για τους ση­με­ρι­νούς κυ­βερ­νώ­ντες!). Αφε­τέ­ρου και κυ­ρί­ως, αντι­με­τώ­πι­σε μια σκλη­ρή ερ­γα­τι­κή αντί­στα­ση: στην εκ­παί­δευ­ση, στα νο­σο­κο­μεία, στις συ­γκοι­νω­νί­ες, στη ΔΕΗ και στον ΟΤΕ, στα ερ­γο­στά­σια της Πά­τρας και της Θήβας, υψώ­θη­κε το κο­ρυ­φαίο απερ­για­κό κύμα της σύγ­χρο­νης επο­χής (το με­τα­πο­λι­τευ­τι­κό ρεκόρ απερ­για­κών ωρών που έγινε στα 1991-92). Η τάξη μας ανα­γνώ­ρι­σε την κυ­βέρ­νη­ση Μη­τσο­τά­κη ως θα­νά­σι­μο αντί­πα­λο, πά­λε­ψε σκλη­ρά ενα­ντί­ον της και τε­λι­κά κα­τόρ­θω­σε να επι­βά­λει την ανα­τρο­πή της.

Η οι­κο­γέ­νεια Μη­τσο­τά­κη προ­βάλ­λει σή­με­ρα τις προει­δο­ποι­ή­σεις του «επί­τι­μου» για τον κίν­δυ­νο κα­τα­φυ­γής στο ΔΝΤ σχε­τι­κά με το χρέος. Πρό­κει­ται για μια απί­στευ­τη αντι­στρο­φή της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας. Στην τριε­τία Μη­τσο­τά­κη το χρέος εκτι­νά­χθη­κε κατά 40%, ξε­περ­νώ­ντας κατά πολύ τον απο­λο­γι­σμό της πε­ριό­δου του «λαϊ­κι­σμού» του ΠΑΣΟΚ. Οι νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ροι γνώ­ρι­ζαν ότι η πο­λι­τι­κή τους δη­μιουρ­γεί δια­δο­χι­κές «φού­σκες» που ανα­πό­φευ­κτα κά­πο­τε θα έσκα­γαν. Γνώ­ρι­ζαν ότι ιδιω­τι­κο­ποιώ­ντας τις τρά­πε­ζες και εγκα­θι­στώ­ντας τα «άγρια» χρη­μα­το­πι­στω­τι­κά προ­ϊ­ό­ντα, πρι­μο­δο­τώ­ντας τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις με σκαν­δα­λώ­δεις απαλ­λα­γές υπο­χρε­ώ­σε­ων και χρεών, δη­μιουρ­γού­σαν λο­γα­ρια­σμούς που κά­πο­τε θα πα­ρου­σιά­ζο­νταν ως ανε­ξέ­λεγ­κτο δη­μό­σιο χρέος.

Ο Κ. Μη­τσο­τά­κης δεν προει­δο­ποί­η­σε ποτέ γι’ αυ­τούς τους κιν­δύ­νους, αντί­θε­τα τους συ­γκά­λυ­πτε υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός απο­τε­λεί οδό διαρ­κούς ανά­πτυ­ξης. Αυτό που έκανε ήταν η πρό­τα­ση για ακόμα σκλη­ρό­τε­ρη αντερ­γα­τι­κή πο­λι­τι­κή, ώστε να χρη­μα­το­δο­τη­θούν απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα οι νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες φού­σκες. Ζη­τού­σε προ­λη­πτι­κά ένα διαρ­κές μνη­μό­νιο, πολύ πολύ πριν από το Κα­στε­λό­ρι­ζο.

Σε προ­σω­πι­κό-αν­θρώ­πι­νο επί­πε­δο, η λύπη για το θά­να­τό του αφορά μόνο τους οι­κεί­ους του. Σε πο­λι­τι­κό επί­πε­δο, η εί­δη­ση του θα­νά­του του φέρ­νει στο μυαλό τους πα­νη­γυ­ρι­σμούς της ερ­γα­τι­κής τάξης στη Βρε­τα­νία όταν πέ­θα­νε η Θά­τσερ. Οι χοροί στην πλα­τεία Τρα­φάλ­γκαρ, στο Μάν­τσε­στερ, στις κω­μο­πό­λεις και στα χωριά των αν­θρα­κω­ρύ­χων, θα στοι­χειώ­νουν πάντα τη μνήμη των οπα­δών της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης αντε­πα­νά­στα­σης.

* Προ­δη­μο­σί­ευ­ση από την «Ερ­γα­τι­κή Αρι­στε­ρά» αρ. φ. 385

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s