Κατηγορία: Ψυχική υγεία

Ανακοίνωση του Σωματείου εργαζομένων ΨΝΑ

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας

την Δευτέρα 19 Ιουνίου

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ
Ψ.Ν.Α «ΔΡΟΜΟΚΑΪΤΕΙΟ»

Ιερά Οδός 343
Χαϊδάρι, 13/6/2017

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

H κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η Δημόσια Ψυχική Υγεία είναι εφιαλτική τόσο για τους νοσηλευόμενους όσο και για τους εργαζόμενους.

Εκτός της δραματικής υποχρηματοδότησης, της έλλειψης κλινών, της υποστελέχωσης, προκύπτει και η αντιμετώπιση της έντονης επιθετικότητας, λόγω νόσου, έργω και λόγω, συχνά με βίαιο τρόπο εναντίον των εργαζομένων και κυρίως των νοσηλευτών, που έρχεται να συμπληρώσει τις βάρδιες-Οδύσσεια του προσωπικού.

Την 12/6/17 μέλος του νοσηλευτικού προσωπικού σε τμήμα οξέων περιστατικών του Νοσοκομείου, δέχτηκε επίθεση από νοσηλευόμενο με συνέπεια τον τραυματισμό της και την μεταφορά της σε κλινική γενικού νοσοκομείου για την παροχή ιατρικής φροντίδας.

Η εμπειρία της εργαζόμενης, αλλά και η συνδρομή του ετέρου νοσηλευτή της βάρδιας αποσόβησαν  τα χειρότερα και η συνάδελφος έλαβε εξιτήριο αποκομίζοντας διάσειση.

Αναρωτιόμαστε αν και στο επόμενο περιστατικό βίας θα είναι οι εργαζόμενοι τόσο «τυχεροί».

Αναρωτιόμαστε αν την επόμενη φορά θα υπάρχει κάποιος αρωγός για το επόμενο θύμα βίας.

Το νοσηλευτικό προσωπικό στις Δημόσιες Ψυχιατρικές δομές, σωματικά και ηθικά εξουθενωμένο, καλείται να προσφέρει νοσηλευτική φροντίδα σε νοσηλευόμενους με ακούσια νοσηλεία, τοξικομανείς, αλκοολικούς, άρθρο 69 του Π.Κ, κοινωνικών περιστατικών, χωρίς όμως η πολιτεία να έχει φροντίσει την αριθμητική επάρκεια όλων των ειδικοτήτων.

Εκφράζουμε την συμπαράστασή μας και τις ευχές μας για γρήγορη ανάρρωση στη συνάδελφο και διαβεβαιώνουμε τους εργαζόμενους στο Ψ.Ν.Α «Δρομοκαϊτειο» πως θα αγωνιστούμε για να εξασφαλίσουμε επάρκεια σε νοσηλευτικό προσωπικό, καλύτερες συνθήκες εργασίας και νοσηλείας των ασθενών.

Καλούμε το Υπουργείο Υγείας να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την ομαλοποίηση της τραγικής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η Δημόσια Ψυχική Υγεία.

Ήδη το Σωματείο Εργαζομένων έχει παρέμβει στην Διοίκηση του Νοσοκομείου με προτάσεις για την διαχείριση της εφημερίας και εισαγωγών των οξέων περιστατικών σε νοσηλευτική μονάδα που ενδείκνυται για τη νοσηλεία τους και όχι όπου υπάρχει κενή κλίνη. Επίσης προτείνουμε συν-εφημερία και με άλλα νοσοκομεία για την κάλυψη της συνεχούς ζήτησης σε κλίνες.

Τη Δευτέρα 19/6/17, 8.00πμ-10.00πμ, συγκέντρωση έξω από το χώρο του Εφημερίου.

Το Δ.Σ

 

Ένα μικρό Δαφνί στον Ευαγγελισμό

Του Γιάννη Παπαδόπουλου
Πηγή: Καθημερινή
Αναδημοσίευση από ygeionomikoi.gr

Το πρωί της περασμένης Τετάρτης, στον 9ο όροφο του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός», ένας από τους ασθενείς που είχε ολοκληρώσει εδώ και καιρό τον κύκλο νοσηλείας του ντύθηκε, φόρεσε τα παπούτσια που του χάρισε νοσηλευτής και άνοιξε την πόρτα της Ψυχιατρικής Κλινικής. Έπειτα από πολλές προσπάθειες της κοινωνικής υπηρεσίας είχε βρεθεί δομή για να τον υποδεχθεί. Πίσω όμως έμειναν άλλοι τέσσερις ασθενείς που «λιμνάζουν», περιμένοντας τη δική τους σειρά. Οπως ένας ηλικιωμένος που έχει συμπληρώσει πέντε χρόνια και δύο μήνες εκεί, αλλά και γυναίκα που μετράει τέσσερα χρόνια στο ίδιο μέρος.

Κανονικά, η μέση διάρκεια νοσηλείας για τα υπόλοιπα περιστατικά σε αυτή την κλινική δεν ξεπερνάει τον ένα μήνα.

Η έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης ή οικογενειακού υποστηρικτικού πλαισίου, η αδυναμία εύρεσης θέσεων σε κατάλληλες δομές και ο κίνδυνος αυτοί οι άνθρωποι να καταλήξουν άστεγοι έχουν μετατρέψει τη νοσηλεία τους από βραχεία –όπως θα έπρεπε να είναι στον συγκεκριμένο χώρο– σε χρόνια.

Αυτό δεν είναι το μόνο πρόβλημα που αντιμετωπίζει εδώ και καιρό η Ψυχιατρική Κλινική. Κατά την επίσκεψη της «Κ» την περασμένη Τετάρτη, οι νοσηλευόμενοι ήταν 32, ενώ οι διαθέσιμες κλίνες 20. Κι όμως αυτή, σύμφωνα με το προσωπικό του νοσοκομείου, «ήταν μια καλή ημέρα».

Συνήθως ο αριθμός των ασθενών είναι διπλάσιος από τις κλίνες. Υπήρξε περίοδος, σύμφωνα με τη διευθύντρια της κλινικής Παναγιώτα Αλεξανδράκου, που οι νοσηλευόμενοι ξεπέρασαν τους 50. Αλλά και εφημερία κατά την οποία η διοίκηση του νοσοκομείου ζήτησε από το Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας να μη γίνουν νέες εισαγωγές – δεν είχαν διαθέσιμο χώρο. Τα ράντζα είναι μονίμως εγκατεστημένα στους δύο διαδρόμους της κλινικής. Οταν αυξάνεται ο αριθμός των νοσηλευομένων τοποθετούνται και στις δύο πλευρές κρεβάτια, αλλά και φορεία, αφήνοντας ένα στενό πέρασμα.

Μετά το σεισμό του 1999

Η κ. Αλεξανδράκου εξηγεί ότι τα ράντζα εμφανίστηκαν μετά τις φθορές από τον σεισμό του 1999 στις εγκαταστάσεις του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής. Σταδιακά αυξήθηκαν οι ακούσιες εισαγωγές ασθενών με εισαγγελική εντολή στον «Ευαγγελισμό». Σε συνδυασμό με το πρόγραμμα των εφημεριών, αλλά και τη μη ανάπτυξη κλινών για ψυχιατρικά περιστατικά σε όλα τα γενικά νοσοκομεία της Αττικής, ο 9ος όροφος του «Ευαγγελισμού» δέχθηκε δυσανάλογο βάρος.

Μέλη του νοσηλευτικού προσωπικού λένε μεταξύ τους ότι η κλινική εξελίχθηκε σε «μικρό Δαφνί». Μετατράπηκε σε δομή βαριάς ψυχιατρικής νοσηλείας, λέει στην «Κ» ο ψυχίατρος Κώστας Αλεξανδρόπουλος, πρώην διευθυντής της κλινικής στον «Ευαγγελισμό». Παρά και τις δικές του προσπάθειες και τις τακτικές αναφορές προς τους αρμόδιους φορείς, η κατάσταση δεν διαφοροποιήθηκε. Είναι απαράδεκτο, αν σκεφτείτε ότι υπάρχουν περιπτώσεις ασθενών που δεν μπορούν να είναι εκτεθειμένοι στα μάτια όλων, λέει.

Ασθενής που μετέβη εκουσίως στην κλινική πέρυσι το Πάσχα είχε περάσει δύο από τις τρεις εβδομάδες νοσηλείας της σε φορείο. «Δεν μπορείς να κοιμηθείς με ησυχία στον διάδρομο και ο ύπνος είναι σημαντικός σε θέματα ψυχικής υγείας», λέει η 48χρονη που πάσχει από διπολική διαταραχή και μίλησε στην «Κ» ζητώντας να μη δημοσιευθεί το όνομά της.

Με τα χρόνια οι κυβερνήσεις άλλαξαν, όπως και τα πρόσωπα στη θέση του υπουργού Υγείας, αλλά τα ράντζα έμειναν στη θέση τους. Η κατάσταση δεν ήταν άγνωστη ούτε στον ΣΥΡΙΖΑ. Το 2008 ο τότε βουλευτής του κόμματος, Θανάσης Λεβέντης, σε ερώτησή του στη Βουλή ανέφερε ότι στις 23 Ιανουαρίου εκείνου του έτους νοσηλεύονταν 47 ασθενείς στην Ψυχιατρική.

Πιο πρόσφατα, σε έκτακτο έλεγχο του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας τον Μάρτιο του 2015 διαπιστώθηκε ξανά το ίδιο πρόβλημα. Σε έκθεσή τους, που είναι στη διάθεση της «Κ», έγραφαν ότι ο χώρος ήταν καθαρός και περιποιημένος, όμως «διαπιστώθηκε υπερπλήρωση σε ποσοστό μεγαλύτερο του 150% των κλινών». Ακόμη στα συμπεράσματά τους ανέφεραν ότι λόγω του κορεσμού, η νοσηλεία «γίνεται με δυσχέρεια και ορισμένες φορές με κίνδυνο της αποθεραπείας».

Την κατάσταση αναγνώριζε και το ΕΚΕΠΥ. Σε έγγραφό του σημείωνε ότι το σύστημα εφημεριών στις ψυχιατρικές κλινικές των νοσοκομείων της Αττικής είναι «επιβαρυμένο» και ότι «είχαν ενημερωθεί σχετικά η προηγούμενη και η παρούσα πολιτική ηγεσία». Ως λύση είχε εξεταστεί τότε η μεταφορά της Ψυχιατρικής Κλινικής του «Ευαγγελισμού» στο κτίριο της «Πολυκλινικής Αθηνών».

Την ανάγκη αποσυμφόρησης καθώς και κεντρικού σχεδιασμού για τη διαχείριση των περιστατικών ακούσιας νοσηλείας έχει θίξει και η διοικητής του νοσοκομείου Παναγιώτα Γκουλάκη-Μητσάκη. Το σωματείο των εργαζομένων, όπως τονίζει και ο πρόεδρός του, καρδιολόγος Ηλίας Σιώρας, έχει ζητήσει επανειλημμένως να λυθεί το ζήτημα.

Το 2016 το σωματείο προχώρησε σε κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας με αφορμή την παραπομπή νοσηλευτών σε δίκη για τον θάνατο ασθενούς. Επρόκειτο για νοσηλευόμενη που τον Σεπτέμβριο του 2010 μπήκε χωρίς να γίνει αντιληπτή στο «ήσυχο δωμάτιο» της κλινικής (χώρο όπου οδηγούνται με ιατρική εντολή ασθενείς σε φάση διέγερσης) και προσπάθησε να βάλει φωτιά στην προστατευτική ταπετσαρία των τοίχων. Διασωληνώθηκε στην εντατική και δύο ημέρες αργότερα πέθανε από τις αναθυμιάσεις που είχε εισπνεύσει.

Τη στιγμή του ατυχήματος στον χώρο των 20 κλινών νοσηλεύονταν 37 άνθρωποι.

Η «διοικητική μεταρρύθμιση» στην ψυχική υγεία

…ως φύλλο συκής της κατασταλτικής ψυχιατρικής

των Γ. Αστρινάκη, Γ. Κοκκινάκου, Αικ. Μάτσα, Θ. Μεγαλοοικονόμου, ψυχιάτρων,
Κ. Μπαϊρακτάρη, αν. καθ. Ψυχολογίας ΑΠΘ
Πηγή: ygeionomikoi.gr *

Μέσα σ’ ένα νομοσχέδιο «σκούπα», παγιωμένη πλέον τακτική της μνημονιακής διακυβέρνησης, φέρνει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. τις διατάξεις για τη «μεταρρύθμιση της διοικητικής οργάνωσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας», μια ακόμα επίπλαστη κίνηση που κυριολεκτικά ισοδυναμεί με απλό «σκούπισμα» των ερειπίων στα οποία έχει οδηγηθεί, από τις ασκούμενες πολιτικές, ο ανέκαθεν πολύπαθος αυτός χώρος.

Την ίδια στιγμή που με το τέταρτο «μνημόνιο διαρκείας» θεσμοθετούνται πολιτικές που επιδεινώνουν περαιτέρω το όποιο έδαφος έχει απομείνει, πάνω στο οποίο μπορούσε να ακουμπήσει και να στηριχτεί το στοιχειωδώς «καλώς έχειν» (η «ψυχική υγεία») του καθενός (με την περαιτέρω μείωση των συντάξεων, την επέκταση της φοροληστείας, την απελευθέρωση/ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας, τις χωρίς τέλος ιδιωτικοποιήσεις των «κοινών» και την απεξάρθρωση του δημόσιου), το ψυχιατρικό think tank του ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί ή, μάλλον, προσπαθεί να μας πείσει, ότι η αρχή για την όποια αλλαγή στον διαλυμένο χώρο της ψυχικής υγείας, ή για μιαν «επανεκκίνηση» από το τέλμα της, μηδέποτε γενομένης, «ψυχιατρικής μεταρρύθμισης», είναι η «διοικητική μεταρρύθμιση».

– Χωρίς στο ελάχιστο ν’ αμφισβητείται ο όλο και πιο κατασταλτικός χαρακτήρα της κυρίαρχης ψυχιατρικής, τα καθημερινά (ως επί το πλείστον αφανή) εγκλήματα που επιτελούνται στο όνομα της «θεραπείας», αλλά πρωτίστως της «προστασίας της κοινωνίας» από τους υποτίθεται «επικίνδυνους» ψυχασθενείς.

– Χωρίς καμιά νύξη για την επικρατούσα ψυχιατρική κουλτούρα και πράξη, για τη δραματική αποψίλωση των μονάδων ψυχικής υγείας από προσωπικό και υλικούς πόρους, για το όργιο των μηχανικών καθηλώσεων και του «θεραπευτικού μονόδρομου» του ψυχοφάρμακου, για την διαρκή και θεωρούμενη ως αυτονόητη (ως «αναγκαία για την θεραπεία» τους) καταπάτηση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, για την συνεχιζόμενη ασυδοσία των ΜΚΟ ψυχικής υγείας.

Ποτέ, ωστόσο, μια πραγματική μεταρρύθμιση δεν είχε ως αφετηρία, ως βάση, διοικητικού χαρακτήρα αλλαγές, ερήμην της καθημερινής πράξης, του τρόπου αντιμετώπισης του ψυχικά πάσχοντος ως υποκειμένου και ισότιμου συνομιλητή, με ό,τι ριζικές ανατροπές σε θεσμικό επίπεδο απαιτούνταν για την πλαισίωση και τη στήριξη αυτής της ριζικά εναλλακτικής προσέγγισης, αυτού του μετασχηματισμού των σχέσεων εξουσίας.

Παρά τις μεγάλες διαφορές τους, οι όποιες αλλαγές, μεταπολεμικά, στα συστήματα ψυχικής υγείας στην Αγγλία, στη Γαλλία και προπαντός στην Ιταλία με τον Fr. Basaglia, βασίστηκαν πάνω σε (και υποκινήθηκαν από) συγκεκριμένες εμπειρίες και πρακτικές, που είχαν ήδη δείξει το θεραπευτικό και χειραφετητικό δυναμικό τους πριν μετουσιωθούν σε νομοθετικές ρυθμίσεις.

Για να φτάσουν, φυσικά, με τη σειρά τους, να γίνουν θεσμοί εξουσίας, που θα έπρεπε και πάλι να αμφισβητηθούν – γιατί μόνο στη διαδικασία της έμπρακτης αμφισβήτησης και ριζικού μετασχηματισμού του εκάστοτε κυρίαρχου θεσμού είναι που ανοίγει ο χώρος για τον πραγματικά «θεραπευτικό παράγοντα», που είναι αδιανόητος χωρίς ελευθερία.

Όπως έχει, επίσης, δείξει η διεθνής εμπειρία, το να ξεκινάει κανείς από την «διοικητική αναδιοργάνωση» του συστήματος ήταν πάντα συνδεδεμένο με την αναπαραγωγή του υπάρχοντος συστήματος στην κατεύθυνση της απονοσοκομειοποίησης, του, νεοφιλελεύθερης κοπής, βίαιου κλεισίματος των ψυχιατρείων, με τις γνωστές συνέπειες που αυτό είχε, και έχει, διεθνώς.

Γνωρίζουμε ότι ο στόχος του κλεισίματος των εναπομεινάντων ψυχιατρείων σ’ αυτή τη χώρα, χωρίς τη δημιουργία των αναγκαίων εναλλακτικών, ολοκληρωμένων και κοινοτικά βασισμένων υπηρεσιών, δεν έχει φύγει από το προσκήνιο – απλώς υλοποιείται με λιγότερο θορυβώδεις και ταχύρυθμους τρόπους απ’ ό,τι πριν.

Είναι, μάλιστα, πιθανόν ότι ένα από τα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση είναι και το νομοσχέδιο αυτό, σύμφωνα και με τις αρμοδιότητες που δίνει στα Περιφερειακά Διατομεακά Συμβούλια, τα οποία, χωρίς να υπάρχει μια πολιτική ψυχικής υγείας, και πάνω στην έρημο των υπηρεσιών αυτών, θα μπορούν να αποφασίζουν για το κλείσιμο, τη συγχώνευσή τους κ.ο.κ., ανακατεύοντας κατά το δοκούν το χυλό μιας χύτρας όλο και πιο άδειας.

Η «περιφερειοποίηση», που θα είχε νόημα αν υπήρχε μια πολιτική για ένα κοινοτικά βασισμένο σύστημα ψυχικής υγείας με αντίστοιχη κουλτούρα, πόρους κ.λπ., γίνεται τώρα το άλλοθι και το όχημα του ξεφορτώματος των ευθυνών της εσαεί, από εδώ πέρα, μνημονιακής διακυβέρνησης.

Αν στοιχειωδώς, ωστόσο, οι περί την ηγεσία του υπουργείου Υγείας συντάξαντες το νομοσχέδιο ενδιαφέρονταν πραγματικά για ένα κοινοτικά βασισμένο σύστημα, αντί να αναλωθούν στη σύνταξη αυτής της «έκθεσης ιδεών» που αποτελεί αυτό το νομοσχέδιο, μήπως θα έπρεπε να σπεύσουν να ασχοληθούν με κάτι που γνωρίζουν πολύ καλά, ότι δηλαδή ένα κτίριο στην οδό Πειραιώς, κοντά στο Γκάζι, αξίας 7,3 εκατ. ευρώ, που αγοράστηκε με κονδύλια ΕΣΠΑ για να φτιάξει το ΨΝΑ ένα Κέντρο Ψυχικής Υγείας (βασική μονάδα ενός κοινοτικά βασισμένου συστήματος), αντί γι’ αυτό χρησιμοποιείται εδώ και ένα χρόνο για τη στέγαση των εξωτερικών ιατρείων του ψυχιατρείου και οικοτροφείων; Και να εξασφαλίσουν ότι το κτίριο αυτό θα στεγάσει πραγματικά τη λειτουργία για την οποία αγοράστηκε, δηλαδή ενός ΚΨΥ;

Οι ανακοινώσεις που εξέδωσαν πέρσι η Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα στην Ψυχική Υγεία (25/4/16) και η Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση (6/6/16) έχουν καλύψει πλήρως τον επίπλαστο και προσχηματικό χαρακτήρα του νομοσχέδιου αυτού.

Το νομοσχέδιο μιλάει για τομεακές επιτροπές χωρίς να υπάρχει στην πράξη τομεοποίηση, με την περιοχή, π.χ., του λεκανοπεδίου των περίπου 5 εκατ. κατοίκων να διαιρείται σε μόλις έντεκα γιγαντο-τομείς (επί χάρτου, βέβαια, καθώς οι υπηρεσίες, εδώ και πάνω από 30 χρόνια που υπάρχει υποτίθεται ψυχιατρική μεταρρύθμιση, δεν λειτουργούν, και αρνούνται να λειτουργούν, σε τομεοποιημένη βάση).

Και αυτό τη στιγμή που, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, ένας Τομέας Ψυχικής Υγείας δεν μπορεί να έχει πάνω από 100.00 κατοίκους, τις ανάγκες των οποίων πρέπει να καλύπτει ένα Κέντρο Ψυχικής Υγείας και μια ψυχιατρική κλινική γενικού νοσοκομείου, από κοινού με το όλο πλέγμα των κοινοτικών υπηρεσιών που αρθρώνονται και συνδέονται με αυτές τις μονάδες.

Εξίσου επίπλαστη και προσχηματική είναι η υποτιθέμενη «φωνή» που δίνει το νομοσχέδιο στα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία και στους συλλόγους των οικογενειών, που εκπρόσωποί τους θα συμμετέχουν στις τομεακές επιτροπές. Εκτός του ότι αυτή η συμμετοχή έχει, σ’ ένα βαθμό, νομοθετηθεί εδώ και λίγα χρόνια, το κυριότερο είναι ότι αυτοί οι εκπρόσωποι χρησιμοποιούνται ως διακοσμητικό στοιχείο, ως η έξωθεν καλή μαρτυρία, καθώς λόγος πραγματικός και εξουσία πραγματική ποτέ δεν τους δίδεται.

«Γιατί είναι η κυρίαρχος λόγος, ο ταυτοποιημένος με την αστική εξουσία, που διανέμει τους τρόπους, τους χρόνους και τους χώρους στους οποίους μπορούν να μιλάνε, αλλά με τους δικούς του όρους, με τη δική του γλώσσα», αυτή του κράτους και της κυρίαρχης ψυχιατρικής.

Στη βάση και της εμπειρίας από τα δύο χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ: οι ατέρμονες συζητήσεις στις επιτροπές του Υπουργείου, πού κατέληξαν, σε ποια έμπρακτη αναγνώριση και κατοχύρωση των δικαιωμάτων, σε ποια έστω στοιχειώδη αλλαγή του «τρόπου σκέψης και πράξης» της κυρίαρχης ψυχιατρικής, σε ποια μεταρρυθμιστική πρακτική;

Προς το τέλος της «σκούπας» υπάρχει και η διάταξη για την ΑΕΜΥ ΑΕ – έναν φορέα ενδιάμεσο ανάμεσα στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, που θα εμπλέκεται, μεταξύ άλλων, και στη διάσωση των δομών ΜΚΟ που, για διάφορους λόγους, κλείνουν, αλλά που οι εργαζόμενοί τους θα μπορούν να συνάψουν μόνο απευθείας ατομικές συμβάσεις έργου με την ΑΕΜΥ, το πολύ για ένα χρόνο, διατηρώντας το ασφαλιστικό φορέα στον οποίο ήταν, αλλά χάνοντας όλα τα δικαιώματά του, καθώς μετά, η ΑΕΜΥ θα μπορεί να προλαμβάνει όποιον και όσους θέλει, και με τους όρους που θέλει.

Ταυτόχρονα θεσμοθετείται η δυνατότητα απόσπασης υπαλλήλων του δημοσίου στην ΑΕΜΥ (με απροσδιόριστους τους όρους μισθοδοσίας και των λοιπών δικαιωμάτων, αν θα παραμείνουν αυτοί που ήταν πριν ή αν θα είναι αυτοί που ισχύουν στην ΑΕΜΥ).

Η πρακτική διάσταση στα νομοθετήματα της «πρώτη φορά αριστεράς» δεν υπάρχει στις «αριστερόμορφες» και καθαρά λεκτικές διακηρύξεις και ρυθμίσεις. Πρακτική διάσταση, δηλαδή, εφαρμογή, υπάρχει μόνο όταν αυτά πλήττουν δικαιώματα και κεκτημένα.

Και εν προκειμένω, στο χώρο της ψυχικής υγείας, η μόνη πρακτική συνέπεια που μπορεί να έχει αυτό το νομοσχέδιο για την «διοικητική μεταρρύθμιση» είναι ν΄ αποτελεί ένα βοηθητικό εργαλείο για το όπως-όπως κλείσιμο των ψυχιατρείων.

Την ίδια στιγμή που ένα άλλο νομοσχέδιο, αυτό που μόλις πρόσφατα ανακοινώθηκε και αφορά τους λεγόμενους «ακαλόγιστους» του αρ. 69 ΠΚ, είναι πιο άμεσα «πρακτικό» καθώς, πέρα από τις όποιες μεγαλόσχημες διακηρύξεις για εναλλακτικές προσεγγίσεις/ρυθμίσεις στο ζήτημα της λεγόμενης «επικινδυνότητας» και της μεταχείρισης των ανθρώπων αυτών, αυτό που εισάγει, και που είναι προς άμεση εφαρμογή, είναι αυτό που η ιερά συμμαχία ψυχιατρικής κοινότητας (δημόσιου και ΜΚΟ) και δικαστικού σώματος περιμένει με ανυπομονησία (και πιέζει) εδώ και πολύν καιρό: το «ειδικό τμήμα» (το «ειδικό κολαστήριο» θα έπρεπε από τώρα να λέγεται) για τον εγκλεισμό των «ακαταλόγιστων».

Παρ’ όλο, βέβαια, που ορισμένοι καλοθελητές έτσι χαρακτηρίζουν και τα τμήματα στα οποία τώρα νοσηλεύονται/φυλάσσονται οι ασθενείς αυτοί, ως «ειδικές ψυχιατρικές πτέρυγες», ενώ είναι σε όλους γνωστό ότι τέτοια τμήματα δεν υπάρχουν στο ΨΝΑ και στο Δρομοκαΐτειο, όπου οι ασθενείς με το καθεστώς του άρ. 69 νοσηλεύονται στα τμήματα εισαγωγών όπως όλοι οι άλλοι ασθενείς.

Η αμφισβήτηση του «κυρίαρχου ψυχιατρικού παραδείγματος» και η μετάβαση πέρα από αυτό, προς μια ριζικά εναλλακτική ψυχιατρική κουλτούρα, πρακτική και οργάνωση υπηρεσιών, προφανώς δεν αφορά αυτούς που υπηρετούν την «υπάρχουσα τάξη πραγμάτων» (πολιτική, κοινωνική, θεσμική) – παρ’ όλο που κατά κόρον χρησιμοποιούν τον όρο («αλλαγή παραδείγματος» κλπ.) ως λεκτικό πυροτέχνημα.

Είναι υπόθεση κοινωνικού κινήματος «από τα κάτω», λειτουργών ψυχικής υγείας που παλεύουν καθημερινά προς αυτή την κατεύθυνση, ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία ανεξάρτητα οργανωμένων, συλλόγων οικογενειών, κοινωνικών συλλογικοτήτων, που όχι απλώς οραματίζονται, αλλά και έμπρακτα παλεύουν προς μιαν άλλη, ριζικά εναλλακτική «κοινωνική τάξη πραγμάτων».

1/3/2017

* Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών

«Αυτοκρατορία των παραισθήσεων»: Συγχώνευση με τα Κέντρα Πρόληψης προτείνει η ηγεσία του ΟΚΑΝΑ.

Ανακοίνωση του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας.

2015_efimerides-dimosievmata_pontiki-okana-revma2

Απ’ το κακό στο χειρότερο βυθίζεται η διαβούλευση για τη συγκρότηση θεσμικού πλαισίου των Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας.

Όπως επισημάναμε με Δελτίο Τύπου της 21/12/2016, το Υπουργείο Υγείας κάλεσε σε συγκρότηση της σχετικής ομάδας εργασίας χωρίς να έχει επίσημη πρόταση και χωρίς να αποκτήσει κάποια, στο τρίμηνο των συνεδριάσεων.

Και τώρα, τον Ιανουάριο του 2017, απευθείας στο σχέδιο πορίσματος της ομάδας εργασίας κατατίθεται ετεροχρονισμένη πρόταση του ΟΚΑΝΑ (με ημερομηνία 20/09/2016…), για συγχώνευσή του με τα Κέντρα Πρόληψης, με την ηγεμονικής χροιάς επονομασία «ένταξη των Κέντρων Πρόληψης στον ΟΚΑΝΑ».

Ο ΟΚΑΝΑ ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με τη χορήγηση υποκαταστάτων σε ήδη εξαρτημένους από οπιοειδή. Τα 75 Κέντρα Πρόληψης εστιάζουν στην καθολική πρόληψη, δηλαδή στην ολιστική παρέμβαση επί των αιτίων που γεννούν κάθε μορφής εξάρτηση, πριν την εκδήλωσή της, με έμφαση στην κοινοτική δουλειά. Μετά από πολλά χρόνια μιας πολλαπλά βεβαρημένης «συνεργασίας» μεταξύ του ΟΚΑΝΑ και των Κέντρων Πρόληψης, η ηγεσία του ΟΚΑΝΑ προτείνει επίσημα ως λύση στο πρόβλημα μια «Αυτοκρατορία των παραισθήσεων».

Λυπούμαστε γι’ αυτήν την από πλευράς ηγεσίας του ΟΚΑΝΑ τριπλή έλλειψη ψυχραιμίας, αυτοκριτικής και διάθεσης συμβολής στην ισότιμη ανάπτυξη των διαφορετικών φιλοσοφιών αντιμετώπισης των εξαρτήσεων για το καλό του ανθρώπου και της κοινωνίας, στις σημερινές δύσκολες, απαιτητικές συνθήκες.

Παροτρύνουμε την ηγεσία του ΟΚΑΝΑ να διαβάσουν τουλάχιστον το κεφάλαιο ΣΤ΄ του βιβλίου μας «Κοινότητα, Πρόληψη των Εξαρτήσεων, Κέντρα Πρόληψης», που καταθέσαμε στην ομάδα εργασίας ως επιστημονική τεκμηρίωση της πρότασής μας για αυτόνομο, ενιαίο φορέα των Κέντρων Πρόληψης – ελεύθερα διαθέσιμο στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο ideostato.gr/2016/11/e-book.html

Οι συνάδελφοί μας στις υπόλοιπες δομές αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, που μαζί παλεύουμε διαχρονικά για ανατροπή των ποικίλων και πολυώνυμων σεναρίων συγχώνευσης φορέων/προσεγγίσεων σε ομοιόμορφη μάζα, η επιστημονική κοινότητα και οι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που υπηρετούμε από το ιδιαίτερο μετερίζι της πρόληψης, ας βγάλουν συμπεράσματα.

Για το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθήνας και τη δημόσια ψυχική υγεία.

Ανακοίνωση της Ριζοσπαστικής Ανατροπής για την ψυχική υγεία

simata_rizapsi-300x258Συνάδελφοι, ως παράταξη στεκόμαστε συνεπείς, ενωτικοί και ξεκάθαροι απέναντί σας. Ως παράταξη παλέψαμε και παλεύουμε για τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη διατήρηση και τη διασφάλιση ανθρωπίνων συνθηκών εργασίας, το επίπεδο φροντίδας των ψυχικά ασθενών και τον ρόλο του Νοσοκομείου στην πολύπαθη Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση.

Πριν 30 περίπου χρόνια, το αίτημα της Ψυχιατρικής κοινότητας ήταν η αποασυλοποίηση και η αποϊδρυματοποίηση των Ψυχιατρείων. Από τότε έχουν γίνει πολλές προσπάθειες αλλαγής μοντέλου της ψυχιατρικής νοσηλείας προς θετική κατεύθυνση, δηλαδή ο ψυχιατρικά άρρωστος να παίρνει βοήθεια μετά την νοσηλεία του στην περιοχή όπου διαμένει. Όμως αυτή η προσπάθεια είναι ελλιπής στην πράξη. Παρόλα τα οικονομικά πακέτα που ήρθαν στη χώρα μας για την Ψυχιατρική μεταρρύθμιση, έχουν γίνει οι μισές δομές απ’ αυτές που χρειάζεται η κοινωνία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα για την Αττική είναι ο Πειραιάς και η ευρύτερη περιοχή του, όπου λειτουργεί ένα ΚΨΥ στο Κερατσίνι, ένα ΚΨΥ στο Κορυδαλλό που ανήκουν στο Δρομοκαϊτειο και ένα Κέντρο Υγιεινής στο κέντρο του Πειραιά με την αναμονή για ραντεβού να είναι πολύμηνη. Άλλο παράδειγμα είναι το ΚΨΥ Περιστερίου που έχει στον τομέα 750.000 κατοίκους και 250.000 μαθητικό πληθυσμό.

Η πλειοψηφία των Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης έγιναν στο κέντρο της Αθήνας. Μετά από τόσα χρόνια ήρθε η ώρα να αναθεωρηθούν τα σχέδια τους για αποασυλοποίηση και κλείσιμο των Ψυχιατρείων. Δεν υπάρχουν πλέον άσυλα με 2.000 ασθενείς. Ασυλιακές νοοτροπίες μπορεί να υπάρχουν σε οικοτροφεία, ψυχιατρικές κλινικές Δημόσιες και ιδιωτικές, στα γενικά Νοσοκομεία και σε ΜΚΟ.

Σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης που διέρχεται η χώρα μας δεν μπορεί να υπάρχει αίτημα για το κλείσιμο των εναπομεινάντων Ψυχιατρείων, γιατί αυτό δεν θα είναι προς όφελος των ασθενών και θα αναγκαστούν να γίνουν βορά των ιδιωτών ή δεν θα παίρνουν ψυχιατρική βοήθεια.

Τι πρέπει να γίνει για την Δημόσια Ψυχική Υγεία:

– Ολοκλήρωση των ψυχιατρικών κλινικών στην επαρχία
– Να μην χαθεί καμία ψυχιατρική κλίνη στο σύστημα και να μην αφαιρεθεί καμία θέση στην κοινότητα διότι δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της κοινωνίας
– Χαρτογράφηση των πραγματικών Ψυχιατρικών αναγκών  της κοινωνίας
– Ολοκλήρωση και άνοιγμα Νέων Κέντρων Ψυχικής Υγείας σε 24ωρη λειτουργία ανεπτυγμένα ανά ΤΟΨΥ
– Κέντρα ημέρας τα οποία θα λειτουργούν εντός των Κέντρων Ψυχικής Υγείας στην Αττική και στην επαρχία
– Κατάργηση κάθε μορφής επιχειρηματικής δράσης στην Ψυχική Υγεία. Να ενταχθούν οι ΜΚΟ στο δημόσιο και δωρεάν δίκτυο υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας.
– Να φύγουν οι ιδιωτικές εταιρίες (εργολάβοι – σίτιση, καθαριότητα, ιματισμός κ.α.) από το Νοσοκομεία.

Τι πρέπει να γίνει για το ΨΝΑ:

– Άμεσες  προσλήψεις μόνιμου προσωπικού όλων των ειδικοτήτων
– Αύξηση της Χρηματοδότησης του ΨΝΑ & της Δημόσιας Ψυχικής Υγείας

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:
– Το Υπουργείο να ξεκαθαρίσει ποιο είναι το σχέδιο του για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση
– Την άμεση απόσυρση του Νομοσχεδίου για την Ψυχική Υγεία
– Το ξεκίνημα και την από μηδενική βάση συζήτηση με ΟΛΟΥΣ τους θεσμικούς φορείς  για το μέλλον της Ψυχικής Υγείας & των Δημόσιων Ψυχιατρικών Νοσοκομείων
– Την έγκριση του νέου οργανισμού (αναμόρφωση) του ΨΝΑ ΝΠΔΔ που έχει στα συρτάρια του το Υπουργείο Υγείας από τον Μάιο του 2016
– Κοινοτικό Δίκτυο Υπηρεσιών, δημιουργία Νέων Κέντρων Ψυχικής Υγείας σε 24ωρη λειτουργία ανεπτυγμένα ανά ΤΟΨΥ. Κέντρα ημέρας τα οποία θα λειτουργούν εντός των Κέντρων Ψυχικής Υγείας
– Διασύνδεση εκάστου ΚΨΥ (σήμερα έχουμε 3 ΚΨΥ) με Ψυχιατρικό Τομέα του Νοσοκομείου μας, για ασθενείς που χρήζουν εκούσιας νοσηλείας καθώς και για όσους ασθενείς έχει εκδοθεί εισαγγελική εντολή.
– Δημιουργία ειδικών ψυχογηριατρικών οικοτροφείων εντός ή έκτος Νοσοκομείου
– Το 18 ΑΝΩ να παραμείνει οργανικό κομμάτι του Νοσοκομείου με σαφή ενίσχυση του ρόλου των «στεγνών» προγραμμάτων απεξάρτησης
– Μεταστέγαση των δομών μας & νέων ΚΨΥ σε κενά δημόσια κτίρια
– Να φύγουν οι ιδιωτικές εταιρίες (εργολάβοι) από το ΨΝΑ, να αναπτυχθούν στον χώρο του Νοσοκομείου: πρότυπη Μονάδα Σίτισης, Υπηρεσία Καθαρισμού καθώς και Πλύσης Επαγγελματικού Ιματισμού
– Ένα σύστημα Ψυχικής Υγείας που σέβεται τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των ασθενών βασιζόμενο στις αρχές της κοινοτικής ψυχιατρικής και κοινωνικής φροντίδας.

Αντιστεκόμαστε στη διάλυση της Δημόσιας Ψυχικής Υγείας. Αγωνιζόμαστε για την μη κατάργηση και συγχώνευση του 18 ΑΝΩ που είναι κόσμημα και πρωτοπόρο  στην απεξάρτηση, για έναρξη και λειτουργία Μονάδος Detox. Παλεύουμε για υπηρεσίες δημόσιες και δωρεάν προς τους πολίτες, προαγωγή & πρόληψη ψυχικής υγείας, κινητή μονάδα Ψυχικής Υγείας ανά ΚΨΥ για ολοκληρωμένη κοινοτική θεραπεία, καθώς και Ομάδα Παρέμβασης στην κρίση ανά ΚΨΥ.

Ως παράταξη μαζί με τους εργαζόμενους στο ΨΝΑ ΔΑΦΝΙ δεν θα επιτρέψουμε καμία συρρίκνωση, συγχώνευση, κατάργηση Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης ή μετακίνηση και κλείσιμο κλινικών και υπηρεσιών του νοσοκομείου μας.

Το ΨΝΑ ΔΑΦΝΙ πρέπει να παραμείνει κόμβος διασυνδεόμενος της ψυχικής υγείας με ανάπτυξη δομών και υπηρεσιών στην κοινότητα. Χαρτογράφηση των αναγκών της κοινωνίας και όχι των «σοφών» της Ψυχικής Υγείας.

Πολύ εύκολα κάποιοι χρησιμοποιούν την λέξη ‘’ΑΣΥΛΟ’’ για το ΨΝΑ. Τα στοιχεία μας αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο. Το 70% των ασθενών φιλοξενούνται σε δομές στην κοινότητα. Η μέση διάρκεια νοσηλείας στο Ψυχιατρικά Τμήματα (χωρίς το άρθρο 69) είναι 24 ημέρες. Εξυπηρετούνται 44.000 εξωτερικές επισκέψεις στα Τακτικά Εξωτερικά Ιατρεία & στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. 25.000 ραντεβού & επισκέψεις στα ΚΨΥ. 95.000 συνεδρίες & εξετάσεις στις Μονάδες Απεξάρτησης. Ανά έτος. Στην Ελλάδα του 2016 με την ανεργία και την ανασφάλιστη εργασία στα ύψη το Νοσοκομείο μας παρέχει υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας σε 31% άπορους και 15% ανασφάλιστους.

Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται το γεγονός ότι μεταφέρονται εισαγγελικά περιστατικά από την επαρχία και εκτός εφημερίας μας (Τετ – Παρ). Γι’ αυτό το λόγο είναι άμεση και επιτακτική ανάγκη η σωστή τομεοποίηση των υπηρεσιών της Ψυχικής Υγείας σε όλη την Ελλάδα καθώς και η ολοκλήρωση και το άνοιγμα  των Ψυχιατρικών κλινικών στην επαρχία στα Δημόσια Νοσοκομεία. Παράδειγμα 5 Νομοί (Πρέβεζα, Φλώρινα, Καστοριά, Ημαθία και Βοιωτία) διαθέτουν Ψυχιατρικά Τμήματα που έχουν μόνο Εξωτερικά Ιατρεία και όχι κλίνες Ψυχιατρικές.

Η παράταξη μας & οι εργαζόμενοι στο Ψ.Ν.Α. θα υπερασπιστούμε, πραγματικά και όχι ψευδεπίγραφα, με σεβασμό, τις ανάγκες, τα δικαιώματα, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια ασθενών και εργαζομένων, για την πρόσβαση όλων σε σύγχρονες, ποιοτικές, δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ, ενωτικά… συνεχίζουμε!

Για την πρόληψη και τη θεσμική της κατοχύρωση.

2015_kinitopoiiseis_kentra-prolipsis2

Από το Γιώργο Λεχουρίτη,
αντιπρόεδρο στο Δ.Σ. του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης

Η καλή υγεία του πληθυσμού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ευημερία του, αλλά και τη διαθεσιμότητα του παραγωγικού-εργατικού δυναμικού και αντίστροφα. Η αλληλεξάρτηση μεταξύ οικονομικής, πολιτιστικής ανάπτυξης και υγείας έχει ιστορικά διαπιστωθεί.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ: «Η έννοια της ποιότητας ζωής καθορίζεται τόσο από το πως αντιλαμβάνεται το άτομο τη θέση του στη ζωή, στο πολιτιστικό πλαίσιο και στο σύστημα αξιών μέσα στο οποίο ζει, όσο και από τους στόχους, τις προσδοκίες, το επίπεδο διαβίωσης και τα ενδιαφέροντα του. Είναι μια ευρεία έννοια που επηρεάζεται ποικιλότροπα από τη φυσική και ψυχολογική κατάσταση του ατόμου, το επίπεδο ανεξαρτησίας του, τις κοινωνικές του σχέσεις και τις σχέσεις με το περιβάλλον του».

Η καλή υγεία του πληθυσμού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ευημερία του, αλλά και τη διαθεσιμότητα του παραγωγικού-εργατικού δυναμικού και αντίστροφα. Η αλληλεξάρτηση μεταξύ οικονομικής, πολιτιστικής ανάπτυξης και υγείας έχει ιστορικά διαπιστωθεί.

Έτσι, λαμβάνουμε υπόψη μας ότι ο άνθρωπος είναι μία ολοκληρωμένη φυσική και πνευματική ύπαρξη και είναι υποχρεωμένος να συνδυάζει τον τρόπο ζωής και τις συνθήκες ζωής.

 Ο τρόπος ζωής (κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικά, διατροφή, επιθετικότητα, βία κτλ.) δεν είναι μία σταθερή κατάσταση, αλλά ένας παράγοντας που επηρεάζεται από τις συνθήκες ζωής (φυσικό, εργασιακό, πολιτισμικό, κοινωνικό, οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον, οικονομική κατάσταση, διαφήμιση, μέσα επικοινωνίας, βλ. Ολιστική Διαλεκτική Προσέγγιση).

Συνεπώς η ανθρώπινη συμπεριφορά, το φυσικό και το κοινωνικό περιβάλλον αποτελούν αποφασιστικούς παράγοντες στην προαγωγή της ψυχοκοινωνικής υγείας και συνολικά της πρόληψης.

Πολλά, λοιπόν, από τα σύγχρονα ψυχοκοινωνικά προβλήματα στο βαθμό που σήμερα απαντώνται, είναι απόρροια του σύγχρονου μοντέλου ανάπτυξης σε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο και κατ’ επέκταση των στάσεων, προτύπων και τρόπων ζωής, που το κυρίαρχο μοντέλο υπαγορεύει στους ανθρώπους (Ζαφειρίδης, 2000). Πιο συγκεκριμένα το μοντέλο αυτό, χαρακτηρίζεται από µια σειρά φαινομένων όπως ο έντονος ανταγωνισμός, η αναγωγή του πλούτου και της δύναμης σε υπέρτατη αξία, η εντατικοποίηση της εργασίας και των ρυθμών ζωής γενικότερα. Τα φαινόμενα αυτά που αποτελούν προτεραιότητες του συγκεκριμένου μοντέλου και υπηρετούν την επιβίωση του, δεν διασφαλίζουν µε κανένα τρόπο την ψυχική και σωματική υγεία του ανθρώπου.

Τουναντίον δημιουργούν μοναξιά, εγωκεντρισμό, παθητικότητα, αποπροσωποποίηση του ατόμου, αποκλεισμό όσων δεν ανταποκρίνονται στις απάνθρωπες απαιτήσεις του κυρίαρχου μοντέλου.

Δημιουργούνται δηλαδή µια σειρά από ψυχοπιεστικές συνθήκες που αποτελούν τροχοπέδη για την κάλυψη βασικών ανθρώπινων αναγκών, όπως η ανάγκη για συντροφικότητα, αλληλεγγύη, ειλικρινείς και έντιμες ανθρώπινες σχέσεις.

Η µη κάλυψη τέτοιων συναισθηματικών, πνευματικών και ηθικών αναγκών συνδέεται στενά µε την κατακόρυφη αύξηση της ατομικής ψυχοπαθολογίας και κατ’ επέκταση των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων (Ζαφειρίδης, 1988).

Τα ψυχοκοινωνικά προβλήματα λοιπόν που προκαλούνται µε αυτούς τους τρόπους, μπορούν να θεωρηθούν ως συμπτώματα ενός πολιτικοκοινωνικού συστήματος που βρίσκεται σε κρίση. Όσο, λοιπόν, συνεχίζεται η κρίση αξιών και οραμάτων που διέπει το αναπτυξιακό µας μοντέλο τόσο θα παρατηρούμε το φαινόμενο, τα ψυχοκοινωνικά προβλήματα να αυξάνονται και να γίνονται όλο και πιο δισεπίλυτα, παρά την αύξηση η/και τη βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών πρόληψης και θεραπείας.

Ένα πρόγραμμα πρόληψης των εξαρτήσεων και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας αποτελείται από τρία αλληλεξαρτώμενα βήματα: τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει εφτά βασικούς άξονες που είναι: η επιλογή και η καταγραφή του πληθυσμού, η επισήμανση των αναγκών, ο καθορισμός στόχων, η καταγραφή συγκεκριμένων επιδιώξεων, η αποτίμηση πόρων και δυνατοτήτων, η περιγραφή της μεθοδολογίας και ο σχεδιασμός της αξιολόγησης(που εμπλουτίζει την συνολική παρέμβαση). Η εφαρμογή του προγράμματος αποτελεί την πράξη όλων όσων έχουν διατυπωθεί στο σχεδιασμό και η αξιολόγηση κάθε προγράμματος αφορά όλα τα στάδια και κυρίως τα αποτελέσματα από την επιστημονική ομάδα που το υλοποίησε.

Η πρακτική μας στην πρόληψη μας οδήγησε στο να εκτιμήσουμε  τις δραστηριότητες μας, με κριτήριο όχι πια την αντιμετώπιση του συμπτώματος, αλλά τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων που απαρτίζουν μια κοινότητα.

Εστιάζουμε λοιπόν την προσοχή μας περισσότερο στο ερώτημα «σε ποιους πληθυσμούς απευθυνόμαστε»;

Μας ενδιαφέρει λοιπόν να εστιάσουμε την προσοχή μας στις γενικές ή καθολικές παρεμβάσεις που απευθύνονται σε όλο τον πληθυσμό μιας κοινότητας ο οποίος δεν έχει επιλεγεί με κριτήριο τον προσωπικό κίνδυνο που διατρέχει το κάθε μέλος να εξαρτηθεί από ουσίες.

Δεν επιλέγονται δηλαδή τα πρόσωπα στα οποία απευθύνεται μια τέτοια παρέμβαση, λόγω κάποιων χαρακτηριστικών τους (ψυχολογικών, κοινωνικών κ.α.), που συνήθως θεωρούνται σχετικά προς τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών , αλλά οι παρεμβάσεις απευθύνονται σε όλα ανεξαιρέτως τα μέλη μιας ομάδας ή κοινότητας κ. λ. π.

Τέτοια προγράμματα για παράδειγμα είναι αυτά που γίνονται σε σχολεία(εκπαιδευτικοί και μαθητές), στην οικογένεια (γονείς), ή αυτά που στοχεύουν στην ενημέρωση του ευρύτερου κοινού.

Η εφαρμογή των προγραμμάτων Πρόληψης στο πλαίσιο της Κοινότητας, στηρίζεται στην ενεργητική/ βιωματική μάθηση, έχει δε σκοπό την αλλαγή στάσης, κουλτούρας και συμπεριφοράς της Κοινότητας ενισχύοντας την υπευθυνότητα, την επικοινωνία, την αυτοπεποίθηση, την αυτοεκτίμηση και τις δεξιότητες, ατόμων, ομάδων και τελικώς και της ίδιας της Κοινότητας ως σύνολο.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτές οι παρεμβάσεις δεν εστιάζουν αποκλειστικά στο σύμπτωμα, δηλαδή στο «μη υγιές» κομμάτι μιας κοινότητας, αλλά στο αντίθετο: στο πόσο υγιείς μπορούν να γίνουν οι σχέσεις σε μια κοινότητα έτσι που να μειώνεται η ζήτηση εξαρτησιογόνων ουσιών. Με αυτό τον τρόπο καταφέρνουμε να:

α) εστιάζουμε στη θετική πλευρά των σχέσεών μας και άρα να μην απογοητευόμαστε εύκολα,

β) να αποφεύγουμε την τάση να θεωρήσουμε την πρόληψη απλώς ως μια φιλανθρωπία ή ιεραποστολή ενημέρωσης, αφού τα προηγούμενα χρόνια αυτές οι πρακτικές αποδείχθηκαν εντελώς αποσπασματικές έως και επικίνδυνες,

γ) εστιάζουμε στην προαγωγή της ψυχικής υγείας για όλη την κοινότητα, δραστηριότητα που σχετίζεται με την ποιότητα ζωής του συνόλου των μελών της και

δ) αποφεύγουμε να στιγματίσουμε τα μέλη εκείνα που φαίνεται να διατρέχουν περισσότερο κίνδυνο.

Είναι σαφές λοιπόν από όλα τα παραπάνω ότι η πρόληψη δεν μπορεί εύκολα να τεμαχιστεί σε μέρη, χωρίς αυτά να βρίσκονται σε μια αρμονική και βιώσιμη συνεργασία.

Από την άλλη ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο για την Πρόληψη δεν μπορεί να είναι ξεκομμένο από τις σύγχρονες επιστημονικές απόψεις και τις κοινωνικές, οικονομικές συνθήκες. Πρέπει ακόμη να περιέχει ή να προϋποθέτει την ύπαρξη τέτοιων αρχών, απόψεων ή ιδεών, ώστε να μπορεί να επιτύχει τους στόχους του και να γίνει κοινωνικά αποδεκτό. Για το λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίος ο προσανατολισμός της θεσμικής αναγνώρισης της Πρόληψης και του Πανελλαδικού Δικτύου Κέντρων Πρόληψης από την Πολιτεία, σε ένα λειτουργικά αυτόνομο και καινοτόμο φορέα (βλ. την ολοκληρωμένη πρόταση του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης).

Η αξία μιας πλατιάς θεώρησης για την Πρόληψη έγκειται στην αλλαγή επιστημονικού παραδείγματος και στην κινητοποίηση όλων των μέσων για την άρση και εξουδετέρωση των εμποδίων και των κληρονομημένων πρακτικών (βιολογισμό, ψυχιατρικοποίηση, ψυχολογισμό ή κοινωνιολογισμό, ελιτισμό) και προϋποθέτει ολοκληρωμένο σχεδιασμό Πανελλαδικής Πολιτικής Πρόληψης.

Τέλος, είναι αναγκαίο οι προληπτικές παρεμβάσεις μας να έχουν συνέχεια στο χρόνο, τόσο γιατί τα μέσα που χρησιμοποιούμε αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους μακροπρόθεσμα (αλλαγή κουλτούρας, στάσης και συνείδησης) αλλά και γιατί είναι απαραίτητη η ανατροφοδότηση μας γύρω από τα αποτελέσματα, τις δυσκολίες και τις ιδιαιτερότητες κάθε παρέμβασης έτσι ώστε να σχεδιάζουμε πιο ολοκληρωμένα το μέλλον.

Στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο www.prolipsiworkers.gr μπορείτε να διαβάσετε το συλλογικό μας έργο: «Κοινότητα, πρόληψη των εξαρτήσεων, Κέντρα Πρόληψης» που διατίθεται ελεύθερα και ανοίγει τον επιστημονικό και ουσιαστικό διάλογο με την επίσημη πρότασή μας, του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης.

Πανευρωπαϊκή κινητοποίηση ασθενών, πολιτών και εργαζομένων στην Ψυχική Υγεία.

«Αν πάψει να αναγνωρίζεται η ανθρώπινη αξία που υπάρχει στην τρέλα, θα χαθεί η ίδια η ανθρωπιά», François Tosquelles

unnamed_77

Του Μανόλη Κοζαδίνου *
Πηγή: rproject.gr

Η φράση του Καταλανού ψυχίατρου, και αντιφασίστα αγωνιστή του POUM, αποκτά πλήρη επικαιρότητα, καθώς για άλλη μια φορά ο καπιταλισμός φανερώνει την αληθινή και αποκρουστικότερη όψη του: εκείνη που αναγνωρίζει μόνο την εμπορεύσιμη αξία και τον άνθρωπο στο μέτρο μόνο που παράγει εμπορεύματα.

Με την επιβολή μνημονίων λιτότητας στις περιφεριακές χώρες της Ευρώπης και των υπερμνημονίων των ευρωπαϊκών συνθηκών στις υπόλοιπες, τα περιθώρια για άσκηση ψυχικής φροντίδας με ανθρωπιστικό πρόσημο στενεύουν υπερβολικά.

Κατάκτηση πολύχρονων αγώνων στην Ευρώπη, η ολοκληρωμένη φροντίδα στην κοινότητα, απευθύνεται στους συνανθρώπους που αδυνατούν να συγχρονιστούν με τον βηματοδότη της παραγωγής και της κοινωνικής ομαλότητας. Σήμερα υποκαθίσταται από μια τεχνοκρατική «διαχείριση» των ανθρώπινων συμπεριφορών με συνοπτικά πρωτόκολλα, που τείνουν να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη διάσταση της φροντίδας με φαρμακευτικά και άλλα τεχνικά μέσα. Οι πρακτικές αυτές μεγιστοποιούν τα κέρδη των εταιρειών, ενώ απαξιούν το έργο και τις ικανότητες των εργαζομένων στην Υγεία, στα πλαίσια της θεσμοποίησης της λιτότητας.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 παρατηρείται πανευρωπαϊκά μια οπισθοδρόμηση που προσανατολίζει το ψυχιατρικό σύστημα όλο και περισσότερο προς τη διαχείριση μιας υποθετικής «επικινδυνότητας» και μιας εξίσου υποθετικής «παραγωγικότητας». Σταθμοί στη φθίνουσα αυτή πορεία είναι στην Αγγλία το «Mental Health Act» του 2007 και στη Γαλλία ο νόμος Σαρκοζί της 5ης Ιούλη 2011.

Ο κρατικός αυταρχισμός επεκτείνεται πανευρωπαϊκά σε όλο τον δημόσιο χώρο. Αυτό εκφράζεται στις μέρες μας τόσο από την αντιμετώπιση των προσφύγων όσο και από τη διογκούμενη αστυνομική βία σε Ελλάδα, Γαλλία και αλλού.

Στην Ελλάδα η ψυχιατρική μεταρρύθμιση σταμάτησε πριν ουσιαστικά ξεκινήσει. Τα τροϊκανά μνημόνια, κλείνοντας τα ψυχιατρικά νοσοκομεία με ψεδεπίγραφο πρόσχημα την «αποασυλοποίηση», χωρίς παράλληλη δημιουργία άλλων δομών, στερούν από χιλιάδες πάσχοντες τη δυνατότητα για αξιοπρεπή επιβίωση και επιβάλλουν στους εργαζόμενους στην ψυχική φροντίδα συνθήκες εργασίας αναντίστοιχες με το λειτούργημα και τα προσόντα τους. Τα θεμελειώδη δικαιώματα εργαζομένων και ασθενών παραβιάζονται ωμά.

Οι υποχρεωτικές νοσηλείες αυξήθηκαν στην Ελλάδα κατακόρυφα από την εποχή της εφαρμογής των μνημονίων. Το δέσιμο με ιμάντες, σε μεγάλη επίσης αύξηση, είναι ύστατη συστημική παρέμβαση που καταλύει την ιδιότητα του ασθενή και εκείνη του θεράποντα.

Μόνο η στροφή της ψυχικής φροντίδας προς μια κοινωνία ενεργών πολιτών μπορεί να εγγυηθεί την εγκαθίδρυση θεραπευτικών πρακτικών με ανθρωπιστικό πρόσημο και την καθολική πρόσβαση σε αυτές. Τα ελληνικά αυτοδιαχειριζόμενα κοινωνικά ιατρεία αλληλεγγύης είναι φορείς που ενσαρκώνουν την επιθυμία δημοκρατικής στροφής στην Υγεία. Οι αγώνες των εργαζομένων του χώρου της Υγείας και όλων των κινητοποιημένων πολιτών μπορούν να αποτρέψουν την ολοκλήρωση της μνημονιακής καταστροφής και να κρατήσουν ζωντανή την ελπίδα για επιβίωση και ανάπτυξη της ψυχικής φροντίδας.

Το «Πανευρωπαϊκό δίκτυο για μια Δημοκρατική ψυχική φροντίδα» συγκροτήθηκε στη Γαλλία από πολίτες και επαγγελματίες διαφόρων συλλογικών σχημάτων, με σκοπό να αντιμετωπίσει σε διεθνές επίπεδο τα παραπάνω ζητήματα.

Αντιπροσωπεία του Δικτύου θα επισκεφτεί την Πέμπτη 10 Νοέμβρη αυτοδιαχειριζόμενες δομές. Την Παρασκευή 11 Νοέμβρη θα επισκεφτεί το ΨΝΑ όπου, στις 12.30’, θα γίνει κοινή συγκέντρωση με τους εργαζόμενους και με αγωνιστικές συλλογικότητες. Το απόγευμα θα επισκεφτεί το Κέντρο Σκαραμαγκά. Το Σάββατο 12 Νοέμβρη θα συμμετάσχει στο χώρο της Λαϊκής Συνέλευσης Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας, Δεκελείας 116, σε ημερίδα με θέμα «Αλληλέγγυα ψυχική φροντίδα, μια γέφυρα προς την κοινωνία» που οργανώνουν, από τις 9.30’ το πρωί ως τις 5 το απόγευμα, εθελοντές των κοινωνικών ιατρείων.

* Ο Μανώλης Κοζαδίνος είναι μέλος της Λαϊκής Ενότητας Παρισιού, του Συλλογικού σχήματος «Solidarité France Grèce pour la Santé» και του ΔΣ του Γαλλικού συνδικάτου ψυχιάτρων USP.